Học tiếng Anh qua bài hát: cách học đúng để nhớ từ và nghe tốt hơn
Gần như ai học tiếng Anh cũng từng thử nghe nhạc để cải thiện khả năng nghe. Nhưng phần lớn dừng lại ở mức bật nhạc cho vui tai, rồi vài tháng sau nhận ra mình vẫn không nghe được người bản xứ nói. Vấn đề không nằm ở phương pháp, mà ở cách thực hiện.
Bài viết này hướng dẫn bạn học tiếng Anh qua bài hát một cách có hệ thống: vì sao cách học này hiệu quả, sáu bước để học một bài hát cho ra kết quả, cách chọn bài đúng trình độ, những bài tập cần làm và các lỗi khiến công sức đổ sông đổ biển.
Vì sao học tiếng Anh qua bài hát lại hiệu quả
Bạn chịu nghe lại hàng chục lần mà không chán
Đây là lợi thế lớn nhất, và cũng là thứ không giáo trình nào mua được. Một bài nghe trong sách luyện thi, bạn nghe đến lần thứ ba đã thấy mệt. Một bài hát bạn thích, bạn nghe hai mươi lần trong một tuần một cách hoàn toàn tự nguyện. Mà lặp lại chính là điều kiện bắt buộc để não chuyển một từ từ trạng thái có vẻ quen sang thực sự dùng được.
Ngữ điệu và nối âm tự nhiên hơn tiếng Anh trong sách
Người bản xứ không nói tách rời từng từ như đĩa CD luyện thi. Họ nối âm, nuốt âm, rút gọn. Trong bài hát, những hiện tượng này xuất hiện dày đặc vì ca sĩ phải ép lời vào giai điệu. Khi bạn quen với việc want to nghe thành một khối âm liền, bạn sẽ bớt sốc lúc nghe người thật nói chuyện.
Từ vựng gắn với cảm xúc thì nhớ lâu hơn
Một từ học trong danh sách 50 từ sẽ bay khỏi đầu bạn sau ba ngày. Cũng từ đó, nhưng nằm trong một câu hát bạn thấy hay và ngân nga cả tuần, thì sẽ ở lại rất lâu. Cảm xúc là chất keo của trí nhớ, và âm nhạc là công cụ tạo cảm xúc rẻ nhất mà bạn có.
Nói thẳng một điều: học qua bài hát rất mạnh về nghe, phát âm và từ vựng, nhưng khá yếu về ngữ pháp và văn viết trang trọng. Lời bài hát thường đảo trật tự câu, lược bỏ chủ ngữ, dùng ngữ pháp sai có chủ đích cho hợp vần. Hãy coi đây là một phần trong lộ trình, không phải toàn bộ lộ trình.
6 bước học một bài hát tiếng Anh đúng cách
Nguyên tắc xuyên suốt: một bài học kỹ hơn năm bài nghe lướt. Hãy giữ một bài trong ba đến bốn ngày, đi hết sáu bước dưới đây, rồi mới chuyển bài mới.
1Nghe trọn vẹn một lượt, không nhìn lời
Mục tiêu của lượt này không phải hiểu, mà là để tai bạn làm quen với tổng thể giai điệu và nhịp. Hãy thử đoán bài hát nói về chuyện gì. Đoán sai cũng không sao, việc đoán buộc não bạn phải chủ động lắng nghe thay vì để nhạc trôi qua.
2Nghe lần hai, có lời tiếng Anh
Bây giờ mới mở lời bài hát. Bạn sẽ gặp cảm giác quen thuộc: hoá ra câu đó là như vậy. Chính khoảng cách giữa thứ bạn tưởng mình nghe được và thứ thực sự được hát mới là bài học giá trị nhất của cả buổi. Hãy đánh dấu những câu bạn nghe sai nhiều nhất.
3Đối chiếu nghĩa tiếng Việt từng câu
Đây là bước quyết định giữa nghe nhạc và học tiếng Anh. Đọc nghĩa tiếng Việt ngay bên dưới câu tiếng Anh để hiểu chính xác từng câu, thay vì hiểu mang máng cả bài. Nếu phải mở tab từ điển riêng cho từng từ, bạn sẽ bỏ cuộc trong vòng mười phút, nên hãy chọn công cụ hiện sẵn lời song ngữ.
4Tua lại những câu khó, nghe đến khi rõ
Chọn ra ba đến năm câu bạn nghe kém nhất và nghe riêng từng câu năm đến mười lần. Đây là lý do một trình phát cho phép bấm vào câu để tua đúng đoạn đó quan trọng hơn bạn tưởng: nó biến việc luyện một câu khó từ chuyện phiền phức thành chuyện làm được trong hai giây.
5Hát nhại theo, bắt chước cả ngữ điệu
Bước này nhiều người bỏ qua và đó là sai lầm. Hát theo buộc cơ miệng bạn tạo ra đúng những âm vừa nghe, và đây là cách cải thiện phát âm nhanh nhất mà không cần giáo viên. Đừng chỉ đọc đúng từ, hãy bắt chước cả chỗ ca sĩ lên giọng, xuống giọng và ngắt hơi.
6Lưu từ mới và ôn lại sau vài ngày
Chốt lại buổi học bằng cách lưu khoảng năm đến mười từ mới đáng nhớ nhất. Quan trọng hơn: phải ôn lại chúng sau vài ngày, đúng lúc bạn sắp quên. Ôn đúng thời điểm sắp quên là nguyên lý của phương pháp lặp lại ngắt quãng, và nó tiết kiệm cho bạn rất nhiều thời gian so với học lại từ đầu.
Chọn bài hát phù hợp với trình độ của bạn
Chọn sai bài là lý do phổ biến nhất khiến người mới bỏ cuộc. Một bài rap tốc độ cao sẽ khiến người trình độ A2 tin rằng mình vô vọng, trong khi vấn đề chỉ là chọn nhầm tài liệu.
| Trình độ | Nên chọn | Nên tránh |
|---|---|---|
| A1 - A2 Mới bắt đầu |
Ballad nhịp chậm, nhạc phim hoạt hình, nhạc thiếu nhi, bài có câu ngắn và lặp lại nhiều | Rap, hip hop, bài nhiều tiếng lóng hoặc hát quá nhanh |
| B1 - B2 Trung cấp |
Pop hiện đại, country, nhạc phim truyền hình, acoustic cover hát rõ lời | Rock nặng, bài lời ẩn dụ dày đặc, giọng vùng miền khó nghe |
| C1 - C2 Nâng cao |
Rap có nội dung, indie, bài lời mang tính văn học, nhạc kịch Broadway | Không cần tránh gì, hãy chủ động chọn bài khó để tiếp tục tiến bộ |
Một mẹo kiểm tra nhanh: mở lời bài hát ra đọc. Nếu bạn hiểu được khoảng bảy đến tám phần mười số câu khi đọc, thì bài đó vừa sức để bạn luyện nghe. Nếu đọc còn không hiểu, bài đó đang quá khó.
5 lỗi khiến bạn nghe cả trăm bài mà không tiến bộ
- Chỉ nghe thụ động khi làm việc khác. Bật nhạc tiếng Anh lúc đang lái xe hay dọn nhà chỉ giúp bạn quen âm điệu, gần như không tăng vốn từ. Mỗi ngày hãy dành ít nhất hai mươi phút nghe thực sự tập trung.
- Nhảy bài liên tục. Nghe mỗi bài một lần rồi chuyển sang bài khác là cách chắc chắn nhất để không nhớ gì. Lặp lại mới tạo ra trí nhớ.
- Tra từ điển ngay từ câu đầu tiên. Cách này biến buổi nghe nhạc thành buổi tra từ điển và giết sạch hứng thú. Hãy nghe hết một lượt, đoán nghĩa theo ngữ cảnh, rồi mới tra.
- Chỉ đọc lời mà không bao giờ mở miệng. Hiểu một câu và phát âm được câu đó là hai kỹ năng khác nhau. Không hát theo thì phát âm của bạn sẽ giậm chân tại chỗ.
- Lưu từ mới rồi không bao giờ ôn lại. Danh sách từ vựng không được ôn thì chỉ là một cuốn sổ đẹp. Hãy dùng công cụ tự nhắc bạn ôn lại đúng lúc sắp quên.
Giao diện học một bài hát trông như thế nào
Sáu bước ở trên đòi hỏi ba thứ mà một trình phát nhạc thông thường không có: lời tiếng Anh và nghĩa tiếng Việt hiện cùng lúc, khả năng bấm vào câu để tua đúng đoạn, và chỗ lưu từ mới rồi nhắc bạn ôn lại. Thiếu ba thứ này, bạn sẽ phải mở song song ba tab và bỏ cuộc sau vài ngày.
Hình dưới mô tả bố cục bạn sẽ gặp khi học một bài hát trên Từ Vựng 123: video nằm bên trái, còn toàn bộ lời bài hát chạy dọc bên phải theo đúng nhịp nhạc.
Nghe nhạc có lời song ngữ trên Từ Vựng 123
Trên trang học tiếng Anh qua bài hát của Từ Vựng 123, mỗi bài đều có lời song ngữ chạy bên phải trình phát, câu tiếng Anh nằm trên và nghĩa tiếng Việt ngay bên dưới. Đúng thứ mà bước 3 cần.
- Bấm vào một câu thì nhạc tua về đúng đoạn đó và phụ đề song ngữ hiện luôn trên trình phát. Chính là bước 4.
- Bấm vào một từ để xem nghĩa và lưu ngay vào bộ từ vựng của bạn, rồi ôn lại bằng thuật toán lặp lại ngắt quãng. Chính là bước 6.
- Có cả nhạc tiếng Trung và tiếng Nhật nếu bạn đang học thêm hai ngôn ngữ này.
- Kèm theo là các bộ từ vựng chia theo trình độ A1 đến C2 để học song song với việc nghe nhạc.
Làm bài tập ngay trên bài hát
Nghe hiểu được một câu và tự bật ra được câu đó là hai chuyện khác nhau. Đây là chỗ mà phần lớn người học qua nhạc dừng lại: nghe thì thấy hiểu, nhưng đến lúc cần dùng thì không nhớ nổi từ nào. Cách duy nhất để vượt qua là chuyển từ nghe thụ động sang bị bắt phải trả lời.
Luyện nghe điền từ
Video dừng lại ở cuối mỗi câu, bạn nghe rồi điền lại từ đã bị giấu đi. Một bài bốn phút thường có khoảng năm mươi đến sáu mươi câu, và tiến độ được đếm theo số câu bạn đã làm, nên bạn luôn biết mình đang ở đâu trong bài.
Ba cách trả lời, chọn theo thứ bạn đang muốn luyện:
| Cách trả lời | Bạn làm gì | Luyện được kỹ năng nào |
|---|---|---|
| Chọn đáp án | Bấm 1 trong 4 từ gợi ý | Nhận diện mặt chữ, nhẹ nhàng và hợp với người mới bắt đầu |
| Gõ từ | Tự gõ từ rồi bấm Enter | Nhớ chính tả, ép bạn nghe kỹ hơn vì không có gợi ý nào cả |
| Nói | Đọc to từ còn thiếu | Phát âm, đúng thứ bước 5 ở trên yêu cầu |
Ba mức độ khó, tăng dần khi bạn đã quen bài:
- Cơ bản — mỗi câu chỉ giấu một từ. Dùng cho lần đầu tiếp xúc với bài hát.
- Trung bình — mỗi câu giấu hai đến ba từ. Lúc này bạn buộc phải nghe cả cụm chứ không đoán được theo ngữ cảnh nữa.
- Nâng cao — giấu sạch cả câu, bạn phải nghe và chép lại toàn bộ. Đây chính là bài tập chép chính tả, nặng nhất nhưng cải thiện khả năng nghe nhanh nhất.
Cách dùng hợp lý là chạy mức Cơ bản ở ngày đầu, rồi quay lại cùng bài hát đó ở mức Trung bình sau một hai ngày, và để dành mức Nâng cao cho lần cuối. Cùng một bài hát nhưng ba lần làm bài tập ở ba độ khó khác nhau sẽ cho bạn nhiều hơn hẳn so với việc đổi sang ba bài mới.
Các công cụ hỗ trợ khi nghe
- Lặp câu — lặp đi lặp lại đúng một câu cho tới khi nghe rõ, chính là bước 4.
- Bản dịch — bật tắt phần nghĩa tiếng Việt để tự kiểm tra xem mình đã thực sự hiểu hay chỉ đang đọc bản dịch.
- Tự cuộn — lời tự chạy theo nhạc, bạn không phải kéo tay để theo kịp.
- Ghim — giữ một câu khó ở lại trên màn hình để quay lại sau.
- Phím tắt — phím Space để phát hoặc dừng, phím 1 và 2 để nhảy tới câu trước và câu sau mà không cần rời tay khỏi bàn phím.
Thử một bài tập điền từ ngay
Chọn một bài hát bạn thích, bấm Quiz, chọn mức Cơ bản và làm thử mười câu đầu. Bạn sẽ biết ngay khả năng nghe thật của mình đang ở đâu.
Nếu muốn thêm một kênh đầu vào khác, phim ảnh là lựa chọn bổ sung tốt cho âm nhạc: bài hát dạy bạn ngữ điệu và từ vựng cảm xúc, còn phim dạy bạn tiếng Anh hội thoại đời thường. Có thể tham khảo cách học tiếng Anh qua phim với phụ đề song ngữ để dùng song song hai phương pháp.
Câu hỏi thường gặp
- Học tiếng Anh qua bài hát có thực sự hiệu quả không?
- Hiệu quả rõ với kỹ năng nghe, phát âm, nối âm và ghi nhớ từ vựng, vì bài hát là thứ bạn chịu nghe lại hàng chục lần mà không chán. Nhưng nó không thay được việc học ngữ pháp có hệ thống.
- Mỗi ngày nên học bao nhiêu bài hát?
- Một bài, học kỹ trong hai mươi đến ba mươi phút, tốt hơn nhiều so với nghe lướt năm bài. Nên giữ một bài trong ba đến bốn ngày cho tới khi nghe được toàn bộ lời mà không cần nhìn phụ đề.
- Có bài tập nào để luyện thay vì chỉ nghe suông không?
- Có. Dạng phổ biến nhất là luyện nghe điền từ: video dừng ở cuối mỗi câu, bạn nghe rồi điền lại từ bị giấu. Bạn chọn cách trả lời bằng cách bấm một trong bốn từ gợi ý, tự gõ từ, hoặc đọc to từ còn thiếu; và chọn độ khó từ giấu một từ mỗi câu cho tới giấu sạch cả câu.
- Người mới bắt đầu nên chọn bài hát như thế nào?
- Chọn bài nhịp chậm, ca sĩ hát rõ lời, ít tiếng lóng và câu ngắn. Ballad và nhạc phim thường dễ nghe hơn rap hay rock.
- Nghe nhạc tiếng Anh mà không hiểu gì có tác dụng không?
- Rất ít. Nghe thụ động chỉ giúp bạn quen âm điệu. Muốn tiến bộ thật thì phải hiểu nghĩa từng câu, hát nhại theo và lưu lại từ mới để ôn.
- Nên tra từ mới trong bài hát vào lúc nào?
- Nghe hết một lượt trước để đoán nghĩa theo ngữ cảnh, rồi mới tra. Tra ngay từ đầu sẽ biến buổi nghe nhạc thành buổi đọc từ điển.
Bắt đầu bài hát đầu tiên ngay hôm nay
Biết phương pháp rồi thì thứ duy nhất còn thiếu là bắt tay vào làm. Chọn một bài bạn thích, mở lời song ngữ lên và đi hết sáu bước ở trên.